Stichting Stad Rotterdam anno 1720

Home | Stichting Stad Rotterdam anno 1720

285 jaar verzekeren

Geschiedenis Stad Rotterdam anno 1720

Het was een turbulent jaar, 1720. De heren Roeters en Hoyle kwamen naar Nederland met het voornemen een verzekerings- maatschappij op te richten. Niet bepaald uit liefde voor het verzekeringsbedrijf. In Engeland werden enorme speculatiewinsten geboekt, omdat rijke kooplieden hun in de gouden eeuw vergaarde fortuin graag wilden beleggen. Dat moest in Nederland ook kunnen. Bij het Rotterdamse stadsbestuur vonden de heren een willig oor. Tot die tijd werden verzekeringen meestal afgesloten bij rijke particulieren. Het stadsbestuur vond dat met name de scheepvaart gebaat was bij een betere risicospreiding.

Windhandel

Op 21 juni 1720 werd De Maatschappij van Assurantie der Stad Rotterdam opgericht en een dag later kon ingeschreven worden op de aandelenemissie. De benodigde 12 miljoen gulden was dezelfde dag al voltekend. De koers liep snel op. Binnen twee weken konden de aandelen met een winst van 900% worden doorverkocht. Aangespoord door dit succes gaf de directie in augustus opnieuw aandelen uit ter waarde van 3 miljoen gulden en ook die gingen grif van de hand.
Heel Nederland was in dat jaar ten prooi gevallen aan de speculatiekoorts. Tal van bedrijven werden opgericht met geen ander doel dan speculatiewinst. In september kwam er een abrupt einde aan de windhandel. De koersen kelderden en veel nieuwe bedrijven gingen ten onder. De heren Roeters en Hoyle hadden zich op tijd uit de voeten gemaakt.

 

Monopolypositie

Ook Stad Rotterdam leek een vroegtijdig einde beschoren. De stadsbestuurders besloten echter de verzekeringsmaatschappij overeind te houden, onder andere door het inkopen van aandelen. Hun motieven waren waarschijnlijk niet alleen ingegeven door stadsbelang, maar ook door het feit dat zij zelf aandeelhouder waren. De reddingsoperatie –het zou niet de laatste zijn- slaagde.
Een halve eeuw behield Stad Rotterdam een monopolypositie in de stad. Protesten bij het stadsbestuur konden niet verhinderen dat er in 1770 een tweede verzekeringsmaatschappij bij kwam. Daarna nam, met de groeiende betekenis van Rotterdam als havenstad, het aantal concurrenten snel toe.

 

Directeur uit liefde

Stad Rotterdam begon in 1720 met twaalf onbetaalde directeuren en vier kantoormedewerkers. In de statuten was vastgelegd dat de directie 'uit liefde het algemeen belang het beste kon dienen'. Het zou ruim 150 jaar duren voordat er betaalde directeuren kwamen en het personeelsbestand werd uitgebreid. Het personeel was overigens altijd honkvast, ook in later jaren. Door de eeuwen heen werd een goed personeelsbeleid gevoerd.

 

Handel met Indië

In de 19de eeuw profiteerde Stad Rotterdam van de handel met Nederlands-Indië. De Nederlandse Handelmaatschappij (NHM) verdeelde de verzekeringsposten van schepen en ladingen. Stad Rotterdam kreeg, als grootste verzekeringsmaatschappij, 10% van alle posten die op de Rotterdamse beurs werden aangeboden. In 1872 kwam er een einde aan de bescherming en konden ook buitenlandse concurrenten een plek op deze lucratieve markt veroveren.
Stad Rotterdam nam net op tijd de juiste maatregelen. Omdat de NHM steeds meer verzekeringen in Batavia afsloot, werd in die plaats een Engelse firma gecontracteerd. Daardoor heeft Stad Rotterdam zich kunnen handhaven.

 

Reorganisatie 1874

Om slagvaardig te kunnen opereren, is Stad Rotterdam in 1874 ingrijpend gereorganiseerd. De heren Bicker Caarten en Obreen werden de eerste twee betaalde directeuren. Een Raad van Commissarissen hield toezicht. De naam veranderde in Maatschappij van Assurantie, Discontering en Beleening der Stad Rotterdam, Anno 1720. De functie van directeur was nog steeds geen fulltime baan. Bicker Caarten en Obreen gaven leiding aan meerdere verzekeringsmaatschappijen.
Eén assurantiefirma was agent op de beurs voor de verschillende maatschappijen. De firma Van Marle trad op voor Stad Rotterdam en op den duur nog voor 30 andere maatschappijen.

 

Tweede Reddingsoperatie

In 1920 kwam Stad Rotterdam in grote problemen. De families Bicker Caarten en Obreen hadden te grote risico's genomen en te weinig financiële reserves opgebouwd. Jarenlang hadden zij ongestoord hun gang kunnen gaan. De aandeelhouders waren jaar in jaar uit tevreden over hun rendement en daardoor niet geneigd kritische vragen te stellen.
Een reddingsoperatie was nodig. De aandeelhouders moesten tot hun grote ongenoegen bijstorten. Stad Rotterdam kwam onder curatele bij de firma Van Marle en werd in 1941 opgenomen in dit concern.
In 1963 werden de verzekeringsmaatschappijen binnen Van Marle verenigd in het Assurantie Concern Stad Rotterdam Anno 1720 NV.

 

Beurs en provincie

Na de tweede wereldoorlog was opnieuw een ingrijpende reorganisatie nodig om de veranderende situatie op de markt het hoofd te bieden. Tot die tijd dreef de maatschappij vooral op schadeverzekering via de assurantiebeurs. Daarna won verzekeren via tussenpersonen, het provinciale bedrijf genoemd, aan betekenis. Vooral omdat het afsluiten van levensverzekeringen steeds belangrijker werd. Er was een controverse tussen 'de heren van de beurs' en het 'dubbeltjes-gebeuren' van de provincie. Directeur Goddard, de man die de reddingsoperatie in 1920 had uitgevoerd, zag dat de provincie de toekomst had. Daarvoor was een mentaliteitsverandering nodig die moeizaam tot stand kwam en jaren in beslag nam. De relatie met de op de beurs opererende firma Van Marle moest ervoor worden verbroken. Die breuk kwam in 1969.

 

Inzet op kwaliteit

Stad Rotterdam investeerde in de samenwerking met een sterk netwerk van onafhankelijke verzekeringsadviseurs in het hele land. Bovendien werd nadrukkelijk ingezet op kwaliteit. Deze strategie was succesvol. Schadeclaims werden snel en coulant afgehandeld. Dat daar een relatief hoog premiebedrag tegenover stond, konden de inspecteurs aan hun cliënten uitleggen.
Vanaf 1969 maakte Stad Rotterdam, onder de opeenvolgende directeuren Postma, Van Steensel, Van Leeuwen en De Swart, een enorme groei door.

 

Zee, brand en leven

Het verzekeren van schepen en lading was tot 1790 veruit de belangrijkste activiteit. Na die tijd kwam de brandverzekering op om langzamerhand de hoofdrol van de zeeverzekering over te nemen.
Na de Tweede Wereldoorlog vond er opnieuw een omslag plaats. De levensverzekering won snel terrein. Om die reden werd in 1950 de Rotterdamsche Onderlinge Maatschappij van Levensverzekeringen (ROL) overgenomen en de Stichting Rotterdam Leven (SRL) opgericht. Vanaf 1984 nam de levensverzekering de eerste plaats in.
Stad Rotterdam deed in het begin van haar bestaan ook bankzaken. Later werden die activiteiten voor lange tijd afgestoten. Vanaf 1969 werd met de overname van Rohyp, hypotheekbank van Rotterdam, een plek veroverd op de hypotheekmarkt. In de jaren 90 werd een eigen bank opgericht: de SR Bank, later ASR Bank.

 

Wereldprimeurs

Stad Rotterdam onderscheidde zich in de 20ste eeuw door de introductie van innovatieve producten. Nieuwe levensverzekeringen werden ontwikkeld met het doel de verzekerde te beschermen tegen geldontwaarding. De levensverzekering op basis van belegging in aandelen was een wereldprimeur die de verzekeringswereld in opschudding bracht. In 1956 werd de Waerdye opgericht om dit product op de markt te brengen. Later mocht de verzekerde ook zelf kiezen voor een door Robeco beheerd beleggingsfonds.
Een andere vernieuwing was een levensverzekering met gegarandeerde winstdeling. Een aanzienlijk deel van de rentewinst werd voor de verzekerde belegd.
Ook werden waardevaste verzekeringen van woonhuizen aangeboden die gekoppeld waren aan de stijging van de bouwkosten.
Eind jaren 80 had Stad Rotterdam opnieuw een wereldprimeur: LIONS. De verzekerde ontving daarbij geen rente, maar aandelen Stad Rotterdam.

 

Van Oude naar Nieuwe Hoofdpoort

Stad Rotterdam werd in de volksmond ook wel de Oude Hoofdpoort genoemd. Dat komt omdat de maatschappij meer dan een eeuw in de Oude Hoofdpoort van de stad gevestigd was. Het stadsbestuur vroeg daar nauwelijks huur voor. Toen het gebouw in 1847 gesloopt moest worden, was het afgelopen met de voorkeursbehandeling.
Stad Rotterdam moest in eigen huisvesting voorzien en betrok een kantoor in de Wijnstraat. In mei 1940 werd dit gebouw gebombardeerd. Het Erasmushuis aan de Coolsingel bood onderdak, totdat in 1962 het nieuwe kantoor aan de Blaak klaar was. Dit gebouw, de Hoofdpoort genoemd, stond lange tijd symbool voor de kracht van de Rotterdamse wederopbouw en werd op ansichtkaarten afgebeeld met het beeld 'De verwoeste stad' van Zadkine.
Het kantoor aan de Blaak was na enkele decennia te klein geworden. In 1990 verhuisde Stad Rotterdam voor de laatste keer, naar gebouw de Nieuwe Hoofdpoort aan het Weena.

 

 

Overnames

Stad Rotterdam groeide vanaf 1970 razendsnel. Niet alleen door het succes van nieuwe producten en de inzet van assurantiebemiddelaars, maar ook door overnames en deelnemingen. Kleinere maatschappijen werden opgenomen in het concern. Grotere, zoals de Verzekerings Unie Utrecht en Woudsend behielden hun eigen identiteit.
De maatschappij begaf zich ook op de buitenlandse markt. In België werd in 1987 een eigen bedrijf gesticht: Belstar. In 1990 volgde een vestiging in Luxemburg.
Ondanks de groei was het bedrijf, naar het oordeel van de Raad van Bestuur, toch te klein om zich in de toekomst op de Europese markt te kunnen handhaven.

In 2000 is het Assurantieconcern Stad Rotterdam gefuseerd met Fortis. In 2005 zijn de verzekeraars Stad Rotterdam, Amev en Woudsend overgegaan in één maatschappij: Fortis ASR, onderdeel van Fortis Verzekeringen Nederland. Daarmee eindigde de 285-jarige geschiedenis van de oudste verzekeringsmaatschappij van het Europese vasteland.

Op 3 oktober 2008 kwam Fortis Verzekeringen Nederland N.V. door nationalisatie los te staan van de Fortis groep om vervolgens (sinds 5 maart 2009) verder te gaan onder de naam ASR Nederland N.V.

Bronnen:

  • P. Th. van de Laar / H.H. Vleesenbeek: Van Oude naar Nieuwe Hoofdpoort, de geschiedenis van het Assurantieconcern Stad Rotterdam Anno 1720 N.V., 1720 – 1990.
  • Fortis verzekeraars: 285 jaar actief in Nederland, Kroniek ter gelegenheid van vijf jaar Fortis ASR Verzekeringsgroep N.V., uitgave 2005. Download deze folder (pdf document).